📖 SEJARAH TINGKATAN 5
BAB 4: SISTEM PERSEKUTUAN
(Disarankan untuk paparan yang lebih luas dan fokus.)
🗺️ Peta Nota Ringkas
Klik pada tahap di bawah untuk membaca nota penuh.
🏛️ 4.1 Latar Belakang Sistem Persekutuan di Negara Kita
⚖️ 4.2 Kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri
🤝 4.3 Kerjasama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri
💪 4.4 Faktor yang Mengukuhkan Sistem Persekutuan
🃏 Kad Memori Glosari
Klik kad untuk menterbalikkan istilah dan maksudnya.
Persekutuan
Penyatuan beberapa buah negeri dan membentuk sebuah negara bersekutu. Antara unsur penting dalam sebuah negara Persekutuan termasuklah wujudnya Kerajaan Persekutuan (Kerajaan Pusat) dan Kerajaan Negeri serta pembahagian kuasa dalam sistem pentadbiran.
Konfederasi
Konfederasi ialah gabungan antara negeri yang berdaulat dalam satu ikatan yang longgar. Kuasa negeri dikekalkan dan kedaulatan negeri terpelihara.
Konfederasi Seri Menanti
Pada tahun 1889, Luak Tampin, Rembau dan Seri Menanti disatukan sebagai Konfederasi Seri Menanti dan bersetuju menerima seorang Residen British.
Negeri Sembilan
Pada tahun 1895, satu perjanjian ditandatangani antara Yamtuan Besar Seri Menanti dengan Undang Johol, Sungai Ujong, Jelebu, Rembau dan Tunku Besar Tampin untuk menubuhkan sebuah konfederasi yang lebih besar dikenali sebagai Negeri Sembilan. Mereka bersetuju menerima Residen British.
Tuanku Muhammad Ibni Tuanku Antah
Yamtuan Besar Seri Menanti yang dilantik sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang pertama pada tahun 1898.
Martin Lister
Dilantik sebagai Residen British yang pertama di Negeri Sembilan pada tahun 1898.
Negeri-negeri Melayu Bersekutu
Ditubuhkan berdasarkan Perjanjian Persekutuan 1895 dan berkuat kuasa pada tahun 1896. Terdiri daripada empat buah negeri Melayu. Tidak mempunyai agihan kuasa dan fungsi khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri.
Majlis Mesyuarat Persekutuan
Distruktur semula pada tahun 1927 untuk memperkemas tadbir urus Persekutuan dan mengukuhkan kedudukan British di negeri Melayu.
Kesatuan Malaya 1946
Pada tahun 1946, British berusaha menyatukan pentadbiran semua negeri Melayu serta Pulau Pinang dan Melaka. Membayangkan pembentukan kerajaan pusat yang kuat di bawah kuasa Gabenor British. Gagal setelah mendapat bantahan daripada Raja-raja Melayu dan orang Melayu.
Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948
Gabungan sembilan buah negeri Melayu dan dua buah NNS. Menetapkan kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri. Menandakan bermula era moden amalan Persekutuan di negara kita dengan Pesuruhjaya Tinggi British dilantik sebagai ketua Persekutuan.
Perjanjian Malaysia
Pada 16 September 1963, lahir sebuah Persekutuan yang terdiri daripada 11 buah negeri Tanah Melayu, Singapura dan dua buah negeri Borneo, iaitu Sarawak dan Sabah yang dinamakan Malaysia.
Senarai Persekutuan
Menjelaskan kuasa Kerajaan Persekutuan yang luas meliputi skop kepentingan nasional dan merangkumi semua aspek perkhidmatan berhubung dengan pentadbiran negara. Termasuk hal ehwal luar negeri, pertahanan, keselamatan dalam negeri, keadilan, kewarganegaraan, kewangan, perhubungan, pelajaran, dan perubatan.
Senarai Negeri
Kuasa pemerintahan Kerajaan Negeri yang meliputi perkara seperti undang-undang Islam, tanah, pertanian dan perhutanan, kerajaan tempatan, dan hari kelepasan negeri. Di Sarawak dan Sabah, ditambah dengan undang-undang anak negeri dan kereta api di Sabah.
Senarai Bersama
Senarai Bersama ialah perkara yang membolehkan Parlimen dan DUN menggubal undang-undang untuk perkara yang sama. Termasuk kebajikan awam, biasiswa, perlindungan haiwan liar, perancangan bandar, kesihatan awam, kebudayaan dan perumahan. Undang-undang Parlimen mengatasi jika ada percanggahan.
Kerajaan Tempatan
Kerajaan peringkat ketiga yang diberi kuasa untuk mentadbir dan melaksanakan tanggungjawab dalam sesebuah kawasan tempatan atau daerah kecil yang diwartakan. Lebih dikenali sebagai Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dan berada di bawah bidang kuasa Kerajaan Negeri.
Akta Kerajaan Tempatan 1976
Menggariskan fungsi Kerajaan Tempatan yang merangkumi semua jenis Kerajaan Tempatan seperti Majlis Bandaraya, Majlis Perbandaran dan Majlis Daerah.
Putrajaya
Diisytiharkan oleh Tun Dr. Mahathir Mohamad pada tahun 1999 sebagai pusat pentadbiran Kerajaan Persekutuan yang baharu kerana Kuala Lumpur semakin sesak. Menjadi Wilayah Persekutuan pada tahun 2000. Dinamakan bersempena nama Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj.
Federal Land Development Authority
Dikenali sebagai FELDA atau Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan, ditubuhkan pada tahun 1956 oleh Kerajaan Persekutuan untuk mengurus dan menyalurkan bantuan kewangan kepada Kerajaan Negeri dalam usaha melaksanakan rancangan pembangunan tanah baharu.
Segitiga Jengka
Ilham Tun Abdul Razak Hussein pada tahun 1966. Ia merupakan Rancangan Pembangunan Wilayah pertama diusahakan oleh FELDA yang merangkumi tiga daerah, iaitu Temerloh, Jerantut dan Maran di Pahang.
Federal Land Consolidation And Rehabilitation Authority
Dikenali sebagai FELCRA, ditubuhkan pada tahun 1966 untuk menyatukan, memulihkan dan membangunkan tanah Kerajaan Negeri yang terbiar di seluruh negara.
Pembangunan In-situ
Kerjasama sosioekonomi pada peringkat awal kemerdekaan yang menekankan pembangunan fizikal desa seperti penyediaan kemudahan asas, rumah rakyat dan pusat pertumbuhan ekonomi desa.
Pembangunan Koridor Wilayah
Dilaksanakan selepas tahun 2005. Ia merupakan perancangan strategik jangka panjang yang memberikan tumpuan kepada pembangunan di negeri dan wilayah yang kurang pesat untuk mewujudkan keseimbangan pembangunan negeri dan wilayah.
Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010
Dikenali sebagai Akta 716, menggantikan Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 [Akta 76] bagi mengukuhkan pengurusan hidupan liar dan taman negara sebagai tanggungjawab bersama Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri.
Jabatan Perlindungan Hidupan Liar Dan Taman Negara
Dikenali sebagai PERHILITAN. Nama baharu kepada Jabatan Mergastua di Semenanjung Malaysia selepas Kerajaan Persekutuan mengambil alih pentadbiran semua Jabatan Mergastua Negeri antara tahun 1972 hingga 1978.
Taman Negara Kinabalu
Taman negara di Sabah yang diisytiharkan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pertama di Malaysia pada tahun 2000.
Rafflesia Azlanii
Spesies asli Semenanjung Malaysia yang mula ditemukan di Hutan Simpan Royal Belum di Perak pada tahun 2003. Dinamakan bersempena nama Sultan Perak, Sultan Azlan Muhibbuddin Shah.
Jabatan Taman Laut Malaysia
Ditubuhkan pada tahun 2007 sebagai agensi Kerajaan Persekutuan yang bertanggungjawab secara keseluruhan dalam dasar pengurusan taman laut. Pada 2018, pengurusannya dipindahkan ke Jabatan Perikanan Malaysia.
Kementerian Kerajaan Tempatan Dan Perumahan
Ditubuhkan pada tahun 1964 oleh Kerajaan Persekutuan untuk menggiatkan usaha menyediakan perumahan kos rendah terutamanya di kawasan bandar pada awal kemerdekaan.
Program Perumahan Rakyat
Dikenali sebagai PPR, dilaksanakan oleh Kerajaan Persekutuan pada tahun 1997 untuk membina perumahan awam mampu milik di seluruh negara.
Majlis Perumahan Negara
Ditubuhkan pada tahun 2014 untuk merangka strategi menyediakan perumahan mampu milik dan membantu golongan pertengahan memiliki rumah, contohnya melalui penubuhan PRIMA.
Rajang Area Security Command
Dikenali sebagai RASCOM, diisytiharkan pada 26 Mac 1972 oleh Tun Abdul Razak ekoran ancaman komunis di Bahagian Ketiga Sarawak. Dibubarkan pada tahun 1995.
Eastern Sabah Security Command
Dikenali sebagai ESSCOM. Ditubuhkan pada 1 April 2013 ekoran pencerobohan pengganas Kepulauan Sulu di Kampung Tanduo, Lahad Datu pada 12 Februari 2013. Mengintegrasikan kerjasama ATM, PDRM dan APMM.
Eastern Sabah Security Zone
Dikenali sebagai ESSZONE, merupakan 10 daerah di Pantai Timur Sabah yang diawasi keselamatannya oleh ESSCOM. Diisytiharkan pada 27 Mac 2013.
Perkara 75 Perlembagaan Persekutuan
Menyebutkan bahawa jika mana-mana undang-undang Negeri tidak selaras dengan sesuatu undang-undang Persekutuan, maka undang-undang Persekutuan hendaklah mengatasi undang-undang Negeri. Membuktikan prinsip keluhuran Perlembagaan.
Mesyuarat Menteri Besar Dan Ketua Menteri
Mesyuarat penyelarasan yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri untuk membincangkan pelaksanaan sesuatu dasar yang diputuskan oleh kerajaan antara Pusat dan Negeri.
Majlis Kewangan Negara
Majlis yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan yang mentadbir hal ehwal berkaitan dengan kewangan seperti pemberian wang, bayaran cukai dan pinjaman Kerajaan Persekutuan kepada Kerajaan Negeri.
Majlis Tanah Negara
Majlis yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan untuk membentuk dasar dan mengawal penggunaan tanah untuk kegiatan pertanian, perlombongan, perhutanan dan sebagainya.
Majlis Negara Bagi Kerajaan Tempatan
Majlis yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan untuk perundingan Kerajaan Persekutuan dan juga Kerajaan Negeri bagi membangunkan Kerajaan Tempatan.
Setiausaha Persekutuan Bagi Sarawak Dan Sabah
Jawatan yang diwujudkan pada tahun 1963 untuk mengeratkan hubungan antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. Dihapuskan pada 1982 dan diwujudkan semula pada 1990.