📖 SEJARAH TINGKATAN 3
BAB 3: PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTU

Kaedah tradisional melombong bijih timah dan emas. Digunakan oleh orang Melayu dan Cina pada abad ke-15 hingga abad ke-18.

Pembesar Melayu yang membuka jajahan Larut di Perak. Beliau dan anaknya, Ngah Ibrahim, memajukan perlombongan bijih timah di Klian Pauh dan Klian Baru pada tahun 1840-an dengan membawa masuk pelombong Cina.

Hak atau keizinan yang diberikan oleh pemerintah untuk menggunakan sesuatu kawasan bagi tujuan melombong. Pada abad ke-19, Sultan Ahmad Pahang memberikan konsesi kepada orang Eropah.

Berlaku dari tahun 1861 hingga 1874 akibat pergaduhan antara pelombong Cina (kumpulan Ghee Hin dan Hai San) yang merebut hak perlombongan. Menjejaskan perdagangan bijih timah dan memberi alasan British campur tangan.

Tercetus pada 1866 hingga 1874 semasa pemerintahan Sultan Abdul Samad. Pertelingkahan antara Raja Abdullah (disokong Hai San) dan Raja Mahadi (disokong Ghee Hin) merebut hak mentadbir dan memungut cukai di daerah Klang yang kaya bijih timah.

Memperoleh hak mentadbir daerah Klang daripada Sultan Abdul Samad. Berjaya memajukan Klang sebagai pusat pengeluaran bijih timah. Disokong oleh kumpulan Hai San semasa Perang Klang.

Putera Raja Sulaiman yang menuntut hak ke atas Klang. Bangkit menentang Raja Abdullah semasa Perang Klang kerana kawasan itu pernah ditadbir oleh ayahandanya. Disokong oleh kumpulan Ghee Hin.

Ditandatangani pada tahun 1874 di Pulau Pangkor (atas kapal HMS Pluto). Mengesahkan Raja Abdullah sebagai Sultan Perak, British berkuasa memungut cukai, dan Sultan menerima seorang Residen British yang nasihatnya mesti dipatuhi kecuali agama dan adat.

Sistem pemerintahan British secara tidak langsung. Residen British diletakkan di negeri Melayu untuk menasihati Sultan dalam hal pentadbiran (kecuali agama dan adat). Sultan dan pembesar kehilangan kuasa pentadbiran dan pungutan cukai.

Gabungan beberapa buah negeri di bawah satu unit pentadbiran yang mengandungi kerajaan pusat dan kerajaan negeri. Diperkenalkan pada 1896 (NNMB) menggabungkan Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang.

Ketua pentadbiran kerajaan persekutuan bagi Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB). Berpusat di Kuala Lumpur dan bertanggungjawab kepada Pesuruhjaya Tinggi British. Raja-raja terpaksa menurut nasihatnya.

Ditubuhkan pada 1909 berkuasa meluluskan undang-undang NNMB. Dianggotai oleh Pesuruhjaya Tinggi British, Residen Jeneral, 4 Sultan, 4 Residen, dan 4 Ahli Tidak Rasmi. Ia menjejaskan kewibawaan Raja-raja Melayu.

Dibentuk pada tahun 1897 untuk mendapatkan sokongan Raja-raja Melayu. Persidangan pertama di Kuala Kangsar. Ahlinya terdiri daripada Pesuruhjaya Tinggi British, Raja-raja Melayu, Residen Jeneral dan Residen British.

Mempunyai kuasa seperti seorang pegawai konsul iaitu mengurus dan melindungi rakyat British di negeri lain. Diperkenalkan di Pahang melalui Perjanjian British-Pahang 1887 sebelum pelantikan Residen penuh.