📖 SEJARAH TINGKATAN 2
BAB 7: KESULTANAN MELAYU PAHANG, PERAK, TERENGGANU DAN SELANGOR

(Disarankan untuk paparan yang lebih luas dan fokus.)

🗺️ Peta Nota Ringkas

Klik pada tahap di bawah untuk membaca nota penuh.

👑 7.1 Pengasasan Kesultanan Pahang, Perak, Terengganu dan Selangor
🏛️ 7.2 Warisan Kesultanan Melayu Melaka di Pahang, Perak, Terengganu dan Selangor

🃏 Kad Memori Glosari

Klik kad untuk menterbalikkan istilah dan maksudnya.

Surat Ciri
Kalimah ucapan berbentuk puisi yang memuji kebesaran Raja-Raja Melayu. Asalnya ditulis dalam bahasa Sanskrit, tetapi kini kandungannya ditambah dengan bahasa Melayu lama dan bahasa Arab.
Seri Bija Diraja
Wakil yang dilantik untuk mentadbir Pahang pada abad ke-15 ketika Pahang merupakan sebahagian wilayah naungan Kesultanan Melayu Melaka.
Sultan Muhammad Shah
Gelaran kepada Raja Muhammad (putera Sultan Mansur Shah Melaka) yang mengasaskan Kesultanan Pahang pada tahun 1470 dengan pusat pemerintahan di Pekan.
Sultan Abdul Jamil Shah
Sultan ketiga yang memerintah Pahang (1495-1512). Baginda berjaya mempertahankan Pahang semasa diserang oleh Siam bersama-sama bantuan daripada Kesultanan Melayu Melaka.
Sultan Abdul Ghafur Muhaiyuddin Shah
Sultan Pahang (1592-1614) yang menggubal Hukum Kanun Pahang. Baginda tidak meninggalkan waris kerana puteranya Raja Muda Abdullah mangkat.
Sultan Ahmad Al-Muazzam Shah
Gelaran Bendahara Siwa Raja Wan Ahmad yang ditabalkan pada 12 Disember 1884, yang mengasaskan Kesultanan Pahang yang baharu.
Sultan Muzaffar Shah
Gelaran Raja Muzaffar (putera Sultan Mahmud Shah Melaka) yang dijemput dari Kampar untuk ditabalkan sebagai Sultan Perak pada tahun 1528. Mendirikan pusat pemerintahan di Tanah Abang.
Tun Saban & Nakhoda Kassim
Pembesar Perak yang telah ke Kampar menjemput putera Sultan Mahmud Shah bernama Raja Muzaffar untuk ditabalkan sebagai Sultan Perak.
Mestika Embun
Sebutir batu geliga yang dihadiahkan oleh Tok Temong kepada Raja Muzaffar pada hari pertabalan baginda yang dijadikan alat kebesaran negeri Perak hingga hari ini.
Sultan Iskandar Dzulkarnain
Sultan Perak ke-15 (1752-1765) yang telah memperkemaskan sistem pentadbiran negeri Perak dan mula mengguna pakai Undang-Undang 99 Perak.
Nang Chayam
Gelaran untuk Raja-raja perempuan Patani (seperti Raja Kuning). Raja Patani telah menjadikan Tun Zainal Abidin (Sultan Terengganu) sebagai putera angkat dan menyediakan kelengkapan pertabalan baginda.
Sultan Zainal Abidin I
Tun Zainal Abidin (putera Bendahara Johor Riau) yang mengasaskan Kesultanan Terengganu pada tahun 1708. Mendirikan pusat pemerintahan di Tanjung Baru, Kuala Berang.
Sultan Zainal Abidin III
Sultan Terengganu (1881-1918) yang membawa pemodenan. Baginda menggubal Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu (1911), menubuhkan mahkamah syariah, pasukan polis, dan membina Istana Maziah.
Daeng Chelak
Berketurunan Bugis yang menjadi Yang di-Pertuan Muda Kesultanan Johor Riau pada ketika masyarakat Bugis semakin ramai menetap di Selangor. Ayahanda kepada Raja Lumu.
Sultan Salehuddin Shah
Raja Lumu yang mengasaskan Kesultanan Selangor pada tahun 1766 di Kuala Selangor selepas mendapatkan pengiktirafan daripada Sultan Perak (Sultan Mahmud Shah).
Sultan Ala'iddin Suleiman Shah
Sultan Selangor (1898-1938). Pada zaman baginda banyak jalan raya dan landasan kereta api dibina, serta rakyat mengadakan sambutan Jubli Emas sempena genap 40 tahun pemerintahan.
Ahli Al-Hal Wa Al-Aqad
Dewan Pangkuan Diraja Kesultanan Terengganu yang berhak memilih dan melantik sultan. Bermaksud ahli yang memilih dan menjadikan raja.
Hukum Kanun Pahang
Undang-undang yang digubal semasa pemerintahan Sultan Abdul Ghafur Muhaiyuddin Syah (1592-1614) dan mengandungi 92 fasal. Diwarisi dari Hukum Kanun Melaka.
Undang-Undang 99 Perak
Undang-undang yang digunakan semasa pemerintahan Sultan Iskandar Dzulkarnain (1752-1765), berbentuk soal jawab, dan mengandungi 99 soalan dan jawapan.
Itqan Al-Muluk Bi Ta'dil Al-Suluk
Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Negeri Terengganu yang diperkenalkan pada 2 November 1911 ketika pemerintahan Sultan Zainal Abidin III.
Adat Berendoi
Adat keputeraan iaitu meletakkan bayi di dalam buaian dan diperdengarkan alunan marhaban.
Seraja Diraja
Usungan yang disediakan untuk mengangkat jenazah raja ke tempat pemakaman semasa Istiadat Pemakaman diraja.
Hikayat Pahang
Karya sejarah yang dikarang oleh Haji Muhammad Nor, mengisahkan sejarah Kesultanan Pahang abad ke-19.
Misa Melayu
Karya sejarah yang dikarang oleh Raja Chulan mengisahkan sejarah Kesultanan Perak abad ke-18.
Syair Tawarikh Zainal Abidin Ketiga
Karya sejarah karangan Tengku Dalam Kalthum mengisahkan sejarah Kesultanan Terengganu abad ke-19 dan ke-20.
Kenang-Kenangan Selangor
Karya sejarah dikarang oleh Wan Muhamad Amin mengisahkan sejarah Kesultanan Selangor abad ke-19 dan ke-20.
Kitab Tib
Karya perubatan yang disalin oleh Haji Mahmud al-Jawi, di Terengganu pada tahun 1819.
Hikayat Sang Kancil
Cerita teladan dan jenaka (Sastera Rakyat) yang berasaskan manuskrip Hikayat Pelandok Jenaka dibukukan oleh Daeng Abdul Hamid dari Perak. Mengandungi 20 buah cerita.
Hikayat Isma Yatim
Karya sastera rakyat yang dibukukan oleh Tengku Ampuan Mariam permaisuri Terengganu.
Mata Wang Bidor
Mata wang bongkah timah yang terkenal digunakan di negeri Perak sejak abad ke-17.
Mata Wang Pitis Dan Tampang
Mata wang pitis diperbuat daripada timah digunakan di Pahang mulai pemerintahan Sultan Muhammad Shah dan juga di Terengganu. Mata wang tampang digunakan pada abad ke-19 di Pahang.